پنیسیلیوم در پنیرسازی موضوعی مهم در دانشنامه میکروارگانیسمهای غذایی کاهم است. در این نوشته، تفاوت میان مشاهده ظاهری، شناسایی علمی و تصمیمگیری درباره ایمنی محصول توضیح داده میشود.
رسیدن پنیر و کنترل محیط
در پنیرهایی که با کشتهای قارچی مشخص تولید میشوند، دما، رطوبت و مدت رسیدن بر فعالیت آنزیمی و ویژگیهای محصول اثر دارند. تفاوت فرمولاسیون و نوع پنیر نیز اهمیت دارد. تولید کنترلشده شامل انتخاب کشت مناسب و برنامه بهداشت است. اگر روی پنیری که قرار نبوده کپک داشته باشد رشد ناشناخته مشاهده شود، نمیتوان آن را با کپک مجاز پنیرهای خاص یکسان دانست.
رسیدن پنیر و کنترل محیط
در پنیرهایی که با کشتهای قارچی مشخص تولید میشوند، دما، رطوبت و مدت رسیدن بر فعالیت آنزیمی و ویژگیهای محصول اثر دارند. تفاوت فرمولاسیون و نوع پنیر نیز اهمیت دارد. تولید کنترلشده شامل انتخاب کشت مناسب و برنامه بهداشت است. اگر روی پنیری که قرار نبوده کپک داشته باشد رشد ناشناخته مشاهده شود، نمیتوان آن را با کپک مجاز پنیرهای خاص یکسان دانست.
آنزیمهای قارچی چه تغییری در پنیر میدهند؟
در دوره رسیدن، آنزیمهای میکروبی میتوانند بخشی از پروتئینها و چربیها را تجزیه کنند. محصولات این واکنشها بر بافت، عطر و مزه اثر میگذارند. شدت تغییرات به نوع پنیر، کشت مورد استفاده و شرایط رسیدن وابسته است. به همین دلیل روش تولید یک پنیر کپکی را نمیتوان به پنیرهای دیگر تعمیم داد. رشد تصادفی قارچ روی محصولی که برای چنین رسیدنی طراحی نشده، بهخودیخود نشانه رسیدن مطلوب نیست.
نگهداری پنیرهای کپکی
پنیرهای دارای کشت قارچی کنترلشده نیز به شرایط نگهداری مناسب نیاز دارند. دما و مدت نگهداری میتواند بر ادامه فعالیت میکروبی و کیفیت اثر بگذارد. دستور تولیدکننده و تاریخ مصرف باید رعایت شود و تغییرات غیرمنتظره محصول نیازمند ارزیابی است. نباید هر رشد جدید یا رنگ متفاوت را بخشی از رسیدن طبیعی پنیر دانست. همچنین شرایط یک پنیر دارای کپک مجاز را نمیتوان به پنیر تازه یا پنیر دیگری که چنین فرایندی ندارد تعمیم داد.
کدام پنیسیلیومها در پنیر نقش دارند؟
در بعضی پنیرهای کپکی، از کشتهای انتخابشده پنیسیلیوم استفاده میشود. برای نمونه Penicillium roqueforti در برخی پنیرهای آبی و Penicillium camemberti در پنیرهای دارای پوشش سفید شناخته شدهاند. نام گونه بهتنهایی جای اطلاعات مربوط به سویه و کشت تجاری را نمیگیرد. استفاده از کشت معتبر و فرایند کنترلشده، تفاوت مهمی با رشد اتفاقی کپک روی پنیر خانگی یا نگهداریشده دارد.
تغییر بافت و عطر چگونه رخ میدهد؟
در رسیدن بعضی پنیرها، آنزیمهای قارچی میتوانند در تجزیه پروتئینها و چربیها مشارکت کنند. فرآوردههای این واکنشها بر عطر، مزه و بافت اثر میگذارند. شدت تغییرات به نوع پنیر، ترکیب شیر، کشت و شرایط رسیدن بستگی دارد. در نتیجه نمیتوان از روی وجود پوشش سفید یا رگه آبی، درباره کیفیت یا ایمنی هر پنیری قضاوت کرد. ویژگیهای مطلوب باید با استاندارد همان محصول سنجیده شوند.
شرایط رسیدن چه اهمیتی دارند؟
دما، رطوبت نسبی، اکسیژن و زمان رسیدن بر رشد کشت و تغییرات پنیر اثر میگذارند. تولیدکننده باید شرایط را برای محصول مشخص خود کنترل کند. آلودگی متقاطع از محیط یا تجهیزات میتواند باعث رشد قارچهای ناخواسته شود. حتی اگر ظاهر نهایی مشابه محصول استاندارد باشد، بدون اطلاعات فرایند و کنترل کیفیت نمیتوان نتیجه گرفت محصول ایمن است. ثبت سوابق تولید و آزمونهای مرتبط در مقیاس صنعتی اهمیت دارد.
کپک پنیر با کپک فساد یکی نیست
وجود کپک در یک پنیر طراحیشده برای رسیدن قارچی بخشی از فناوری آن است، اما رشد ناشناخته روی پنیر دیگری را نباید مطلوب فرض کرد. بافت، رطوبت و ترکیب پنیرها متفاوت است و قواعد برخورد با آلودگی نیز یکسان نیست. برای مصرفکننده، تشخیص نوع قارچ از روی رنگ یا بو کافی نیست. بهتر است به دستور نگهداری و راهنمای ایمنی متناسب با محصول توجه شود.
منابع و مطالعه بیشتر
برای اطلاعات علمی درباره خطرات مایکوتوکسین به سازمان جهانی بهداشت و برای اصول نگهداری ایمن غذا به مرکز ملی نگهداری خانگی مواد غذایی مراجعه کنید. منابع عمومی جایگزین آزمون اختصاصی محصول نیستند.
پرسش میکو: تفاوت کپکهای کاربردی و عوامل فساد را با چه شواهدی میتوان توضیح داد؟ نکته ماکو: در مواجهه با رشد مشکوک، چشیدن محصول راه تشخیص سلامت نیست. آشنایی با میکو و ماکو.

دیدگاهتان را بنویسید