طعم مطلوب و نامطلوب نسبی است
یک رایحه که در یک نوشیدنی تخمیری مطلوب است ممکن است در سبزیجات تخمیری عیب محسوب شود. قضاوت درباره طعم باید متناسب با ویژگی مورد انتظار محصول باشد.
ترکیبات فرار در تخمیر
مخمرها علاوه بر گاز، متابولیتهای فراری تولید میکنند که بر بو و مزه اثر دارند. مقدار و نسبت این ترکیبات به گونه، سویه و محیط وابسته است.
الکلها و استرها
برخی الکلهای بالاتر و استرها میتوانند رایحه میوهای یا تند ایجاد کنند. افزایش بیشازحد بعضی ترکیبات ممکن است تعادل حسی محصول را برهم بزند.
اسیدها و تغییر تعادل طعم
در اجتماعات مخلوط، فعالیت مخمرها و باکتریها میتواند تعادل اسیدها را تغییر دهد. ترشی کمتر یا بیشتر بهتنهایی نشاندهنده ایمنی نیست.
اثر سویه مخمر
دو سویه از یک گونه ممکن است ترکیبات طعمی متفاوتی بسازند. انتخاب کشت آغازگر باید با هدف محصول و دادههای آزمون همراه باشد.
اثر قند و مواد مغذی
کمبود نیتروژن یا مواد معدنی و تغییر نوع قند میتواند بر متابولیسم و تشکیل ترکیبات فرعی اثر بگذارد. افزودن قند بیشتر همیشه راهحل نیست.
تأثیر اکسیژن
اکسیژن در برخی مسیرهای متابولیکی نقش دارد و تماس نامناسب با هوا میتواند شرایط رشد سطحی را تغییر دهد. پاسخ به اکسیژن در گونهها متفاوت است.
اثر دما و زمان
تغییر دما و طولانیشدن فرایند ممکن است نسبت متابولیتها را تغییر دهد. ثبت شرایط برای مقایسه بچها ضروری است.
تعامل مخمر و باکتری
باکتریها میتوانند از برخی محصولات متابولیکی مخمرها استفاده کنند. بنابراین طعم نهایی حاصل فعالیت یک گونه منفرد نیست.
آزمون حسی و آزمایشگاهی
ارزیابی حسی کنترلشده میتواند عیب را توصیف کند؛ آزمونهای شیمیایی برای تعیین ترکیبات مسئول به کار میروند. مزه کردن محصول مشکوک به آلودگی ایمن نیست.
عیبیابی در تولید
برای عیبیابی باید تغییرات ماده اولیه، کشت، دما، زمان، بستهبندی و شرایط نگهداری بررسی شود. یک بوی خاص همیشه یک علت مشخص ندارد.
جمعبندی
شناخت متابولیسم مخمرها به مدیریت طعم کمک میکند، ولی تصمیم درباره ایمنی محصول به کنترلهای جداگانه نیاز دارد.
برای مطالعه بیشتر
مخمرها، کپکها و ایمنی تخمیر. این متن آموزشی است و پیش از انتشار نهایی باید با منابع تخصصی مرتبط تطبیق داده شود.
بررسی تکمیلی فرایند
شناخت منشأ طعم نامطلوب نیازمند تعریف دقیق عیب است. توصیفهایی مانند تند، حلالمانند، مخمری یا ترش باید در آزمون حسی با واژگان مشترک ثبت شوند. سپس میتوان دادههای حسی را با شرایط فرایند و در صورت نیاز با آزمونهای شیمیایی مقایسه کرد. یک توصیف حسی بهتنهایی گونه میکروبی مسئول را مشخص نمیکند.
ملاحظات پژوهشی
در کشتهای مخلوط، محصول متابولیکی یک گروه ممکن است ماده اولیه گروه دیگر شود. برای نمونه، در برخی تخمیرهای اکسیداتیو، باکتریهای اسیداستیک از اتانول حاصل از فعالیت مخمر استفاده میکنند. بنابراین تغییر رایحه در زمان میتواند حاصل تعامل چند گروه باشد و نباید همه تغییرات را به یک مخمر نسبت داد.
تفاوت شرایط تولید
اگر عیب فقط در برخی بچها رخ میدهد، مقایسه ثبتهای تولید میتواند راهگشا باشد. تفاوت در ماده اولیه، نسبت تلقیح، دما، مدت نگهداری یا بستهبندی باید بررسی شود. تکرارپذیری آزمون و کنترل متغیرها اهمیت دارد؛ تغییر همزمان چند عامل، تعیین علت واقعی را دشوار میکند.
نتیجه کاربردی
در نهایت، کیفیت حسی و ایمنی دو موضوع جدا هستند. یک محصول ممکن است بوی مطلوب داشته باشد ولی از نظر ایمنی نیازمند ارزیابی باشد؛ برعکس، یک تغییر طعم خفیف نیز الزاماً نشانه خطر مشخص نیست. برای محصول مشکوک به آلودگی نباید از چشیدن بهعنوان روش آزمون استفاده کرد.
چگونه عیب طعمی را بررسی کنیم؟
برای یافتن منشأ یک طعم نامطلوب، ابتدا باید عیب به زبان دقیق توصیف شود. عبارتهای مبهم مانند «بوی بد» برای مقایسه بچها کافی نیستند. ثبت زمان بروز عیب، دمای فرایند، نوع ماده اولیه و شرایط بستهبندی میتواند به عیبیابی کمک کند. سپس در صورت نیاز میتوان آزمون حسی کنترلشده و سنجش ترکیبات فرار را به کار گرفت. وجود یک مخمر در نمونه بهتنهایی اثبات نمیکند که همان مخمر مسئول عیب است.
نکات عملی و محدودیتهای تشخیص
در کشتهای مخلوط، ترکیبات تولیدی یک گروه ممکن است توسط گروه دیگر مصرف شوند و نتیجه نهایی حاصل تعامل چند میکروارگانیسم باشد. برای نمونه، برخی باکتریهای اسیداستیک میتوانند از اتانول تولیدشده در فرایند استفاده کنند. به همین دلیل باید تغییرات در طول زمان بررسی شود. کیفیت حسی با ایمنی یکسان نیست؛ محصولی با رایحه عادی نیز ممکن است نیازمند ارزیابی ایمنی باشد و محصول مشکوک نباید برای آزمون چشیده شود.
منابع علمی و مطالعه بیشتر
برای شناخت جایگاه میکروارگانیسمها در غذاهای تخمیری، بیانیه علمی انجمن ISAPP درباره غذاهای تخمیری را مطالعه کنید. برای اصول ایمنی و نگهداری مواد غذایی تخمیری نیز راهنمای مرکز ملی نگهداری خانگی مواد غذایی در دسترس است. این منابع عمومی جایگزین شناسایی آزمایشگاهی گونهها یا ارزیابی ایمنی یک بچ مشخص نیستند.
پرسش میکو: چه شواهدی برای شناسایی میکروارگانیسم و ارزیابی نقش آن در تخمیر وجود دارد؟ نکته ماکو: ظاهر محصول بهتنهایی ایمنی آن را ثابت نمیکند. میکو و ماکو را بشناسید.

دیدگاهتان را بنویسید